Hedendaagse vocale jazz: een artistieke cartografie van Europese ontmoetingen

Barbara Wiernik
Promotoren: Karen François, Kathleen Coessens, David Linx

Het doctoraatsonderzoek verkent de hedendaagse Europese vocale jazz via de artistieke praktijk en via ontmoetingen met zangers en specialisten uit heel Europa. In plaats van te proberen één enkele Europese vocale identiteit te definiëren, onderzoekt Barbara Wiernik hoe individuele zangers hun eigen muzikale stem ontwikkelen door middel van dialoog, luisteren, improvisatie, taal en gedeelde artistieke ervaringen. De 

Amerikaanse vocale jazz is gebaseerd op een lange en gevestigde traditie. In Europa heeft de vocale jazz zich sinds de jaren zeventig langs vele verschillende en elkaar kruisende paden ontwikkeld. Europese jazzzangers blijven nauw verbonden met de geschiedenis en esthetiek van de Amerikaanse jazz, terwijl ze tegelijkertijd hun eigen benaderingen ontwikkelen, beïnvloed door hun talen, muzikale culturen, artistieke ontmoetingen en individuele achtergronden. 

Wat hieruit naar voren komt, is dan ook niet één Europese stijl van vocale jazz, maar een diversiteit aan individuele praktijken. Het onderzoek is gebaseerd op een reeks ontmoetingen en interviews met Europese jazz-zangers en specialisten, in de periode 2019 -2023 afgenomen, in combinatie met de verkenning van hun artistieke praktijken en de eigen praktijk van Barbara Wiernik als zanger, componist, improvisator en docent. Deze ontmoetingen vormen de basis van de podcastserie Vocal Jazz Encounters: A European Journey, die de kern vormt van dit doctoraatsonderzoek.

De artistieke praktijk van Barbara Wiernik werd ook een ruimte waarin het onderzoek zich kon ontwikkelen, met name via de projecten Ellipse en Between Whispers. Vragen en ontmoetingen die uit het onderzoek voortkwamen, vonden hun weg naar compositie, het schrijven van songteksten, improvisatie, samenwerking en uitvoering. Gedurende deze reis bleek de stem veel meer te zijn dan alleen een instrument dat een melodie draagt. Geluid, articulatie, taal, persoonlijke achtergrond en lichamelijke ervaring dragen allemaal bij aan de manier waarop een zanger een individuele muzikale stem ontwikkelt. Het onderzoek benadert Europese vocale jazz dan ook niet als één enkele stijl, maar als een veld van diverse stemmen, verbonden door gedeelde geschiedenissen, vragen, praktijken en ontmoetingen.